Hitte en zware buien laten zien: klimaatverandering is ook in Amersfoort merkbaar

Terwijl Nederland opnieuw gebukt gaat onder flinke hitte, trokken afgelopen weekend op verschillende plaatsen ook zware onweersbuien over het land. Volgens klimaatexperts zijn dergelijke extremen geen op zichzelf staande gebeurtenissen, maar passen ze in een bredere trend van klimaatverandering die steeds duidelijker zichtbaar wordt.

Hittegolven komen tegenwoordig vaker voor dan enkele decennia geleden. Dat komt doordat de gemiddelde temperatuur op aarde stijgt als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen. Een warmere atmosfeer vergroot niet alleen de kans op langdurige hitte, maar kan ook meer vocht vasthouden. Wanneer dat vocht vrijkomt, kan dit leiden tot hevige regen- en onweersbuien.

"Wat we zien, is dat de extremen toenemen," zegt klimaatdeskundige Reinier van den Berg, die wekelijks een klimaatweerbericht schrijft voor Amersfoort. “Doordat de wereldwijde temperatuur stijgt, komen hittegolven vaker voor en worden ze bovendien intenser. Tegelijkertijd neemt de kans op zware neerslag toe. Niet iedere hittegolf of onweersbui zal volledig door klimaatverandering worden veroorzaakt, maar de frequentie en heftigheid waarin ze voorkomen neemt wel toe. Waar hittegolven voorheen eens in de tien jaar voorkwamen, is dat nu eens in de drie jaar. En ze zijn nu 1 graad warmer dan vroeger.”

In zijn wekelijkse klimaatweerbericht op amersfoortrainproof.nl legt Van den Berg uit hoe actuele weersomstandigheden samenhangen met langjarige klimaatontwikkelingen. Daarbij benadrukt hij het verschil tussen weer en klimaat.

"Het weer beschrijft wat er vandaag of deze week gebeurt. Klimaat gaat over patronen die zich over tientallen jaren ontwikkelen," aldus Van den Berg. "Juist door die langjarige trends te bekijken, zien we dat hittegolven, droogte en extreme neerslag steeds vaker voorkomen. Die ontwikkeling sluit aan bij wat klimaatwetenschappers al jarenlang voorspellen."

Volgens Van den Berg worden de gevolgen van klimaatverandering ook lokaal steeds zichtbaarder. "Bewoners merken het in hun eigen straat en tuin. Tijdens droge periodes verdroogt het groen sneller en tijdens piekbuien kan het water soms nergens heen, waardoor de straat of je eigen tuin onder water staat.”

Dat laatste is een groeiend aandachtspunt in stedelijke gebieden zoals Amersfoort. Veel tuinen bestaan deels uit bestrating, waardoor regenwater moeilijk in de bodem kan wegzakken. Bij hevige buien kan dit leiden tot wateroverlast. Volgens een woordvoerder van Amersfoort Rainproof kunnen inwoners met relatief eenvoudige maatregelen veel verschil maken. "Veel mensen denken dat je tuin aanpassen ingewikkeld of duur is, maar vaak begint het met kleine stappen," zegt een woordvoerder van Amersfoort Rainproof. "Door bijvoorbeeld een paar tegels te vervangen door planten, krijgt regenwater meer ruimte om in de bodem te trekken. Daarmee verklein je de kans op wateroverlast én maak je je tuin aantrekkelijker voor vogels, vlinders en bijen. Begin eens met één, of een paar vierkante meter. Dan kost het je een uurtje werk en een paar plantjes. Bomen, struiken en planten zorgen van nature voor verkoeling tijdens hete zomerdagen, dus je hebt er dubbel profijt van.” 
Ook het opvangen van regenwater kan helpen. "Een regenton is een eenvoudige manier om water vast te houden voor droge periodes. Zo hoef je geen drinkwater te gebruiken om planten water te geven, wat weer kosten bespaart."

Amersfoort Rainproof ondersteunt inwoners met praktische informatie en inspiratie om hun woning, tuin en buurt beter bestand te maken tegen extremer weer. Denk aan het afkoppelen van regenpijpen, het aanleggen van groene daken, het verminderen van verharding en het creëren van plekken waar regenwater tijdelijk kan worden opgevangen.

"De vraag is niet óf we vaker met extreem weer te maken krijgen, maar hoe goed we daarop voorbereid zijn," aldus de woordvoerder. "Iedere vierkante meter groen helpt. Samen kunnen inwoners bijdragen aan een koelere, groenere en klimaatbestendige stad.”

Van den Berg sluit zich daarbij aan. "Klimaatverandering is een wereldwijd probleem, maar de oplossingen beginnen vaak lokaal. Wat je vandaag in je eigen tuin doet, kan morgen bijdragen aan minder wateroverlast, meer verkoeling en een prettigere leefomgeving."