Bestaanszekerheid mag geen kwestie van postcode zijn

Wie moeite heeft om rond te komen, verwacht steun van zijn gemeente. Geen luxe, maar een vangnet. Toch blijkt dat in Flevoland en Eemland die steun sterk verschilt per woonplaats. Dat zien wij niet alleen terug in regels en beleid, maar horen we ook van onze eigen leden. En eerlijk gezegd: dat zit ons niet lekker.

Samen met onze kaderleden hebben wij het gemeentelijk minimabeleid in onze regio onderzocht en FNV-leden gevraagd naar hun ervaringen. Wij hebben in de regio Flevoland en Eemland  honderden FNV-leden een enquête gestuurd, waarvan een groot aantal de moeite heeft genomen deze in te vullen en aan ons terug te sturen.

Wat daaruit naar voren komt, is dat mensen met dezelfde problemen heel verschillend worden behandeld. Niet omdat hun situatie anders is, maar omdat zij in een andere gemeente wonen.

De verschillen zijn fors. In de ene gemeente kun je bij een inkomen tot 140 procent van het sociaal minimum aanspraak maken op ondersteuning, terwijl dit in een andere gemeente al ophoudt bij 100 procent. De individuele inkomenstoeslag verschilt soms honderden euro’s per jaar. Ook de voorwaarden lopen uiteen: sommige gemeenten hanteren drie jaar, andere vijf jaar voordat mensen recht hebben op ondersteuning.

Voor mensen die elke maand moeten rekenen of zij het redden, voelt dit als willekeur. En dat is het ook. Wie pech heeft vanwege zijn postcode, staat simpelweg op achterstand.

Wat ons vooral zorgen baart, is dat juist werkenden met een laag inkomen steeds vaker tussen wal en schip vallen. Zij verdienen net te veel voor veel regelingen, maar te weinig om de stijgende kosten van onder andere wonen, energie en zorg op te vangen. In onze enquête zien we dat werkenden in de regio vaker ontevreden zijn over de ondersteuning dan gepensioneerden.

Dat is een serieus signaal. Werken moet lonen, maar voor steeds meer mensen lukt dat niet meer. Als je werkt en toch niet rondkomt, zou je juist op steun moeten kunnen rekenen.

Ook de positie van chronisch zieken en mensen met een beperking vraagt aandacht. In meerdere gemeenten bestaat geen vaste regeling om extra kosten te compenseren. Denk aan het eigen risico in de zorg, Wmo-bijdragen en andere noodzakelijke uitgaven.

Ziek zijn is geen keuze. Toch worden mensen hier financieel op afgerekend. Dat vinden wij niet rechtvaardig.

Daarnaast zien we dat veel mensen de weg naar ondersteuning niet weten te vinden. Slechts een kwart van de FNV-leden kent de sociale kaart van de gemeente. Een derde weet niet waar hij of zij moet aankloppen voor hulp. Landelijk onderzoek laat zien dat een groot deel van de mensen die recht heeft op ondersteuning, die hulp in de praktijk nooit bereikt.

Voor relatief kleine bedragen moeten mensen soms hun hele financiële situatie blootleggen, met formulieren, bewijsstukken en controles. Die bureaucratie schrikt af en zorgt ervoor dat juist de mensen die het hardst hulp nodig hebben, afhaken. Schaamte, ingewikkelde regels, beperkte digitale vaardigheden en verschillende loketten versterken dat effect.

We zien ook betrokken ambtenaren en positieve voorbeelden. Maar het geheel is te versnipperd en te ongelijk. Daarom doen wij een duidelijke oproep aan gemeenten in Flevoland en Eemland:

Bestaanszekerheid mag geen kwestie van geluk of postcode zijn. Als lokale FNV-bestuurders blijven wij dit gesprek voeren, namens onze leden én alle inwoners die elke maand opnieuw moeten zien rond te komen.